BlogOverstappen & groeienHeadless CMS: wat is het en wanneer heb je het nodig?

Headless CMS: wat is het en wanneer heb je het nodig?

Een headless CMS beheert alleen je content en laat de voorkant over aan een developer. Uitleg voor wie geen developer is: hoe het werkt, wat Sanity, Strapi en Contentful doen, en wanneer het loont of juist niet.

Bobby van Wordragen·
Eén contentbron met lijnen naar drie losse kanalen

Wat is een headless CMS?

Een headless CMS is een systeem dat alleen je content beheert, zoals teksten, afbeeldingen en productinformatie, en die via een API doorgeeft aan een voorkant die een developer apart bouwt. Het hoofd, de website zelf, zit er dus niet aan vast. Dat loont als je dezelfde content op meerdere kanalen gebruikt en een eigen ontwikkelteam hebt, en het is meestal overkill voor een gewone bedrijfssite of webshop.
  • Content en voorkant zijn gescheiden en praten via een API.
  • Bekende voorbeelden: Sanity, Strapi en Contentful.
  • Sterk bij meerdere kanalen, zoals website, app en schermen in de winkel.
  • Je hebt altijd een developer nodig voor de voorkant en voor elke wijziging daaraan.

Het woord klinkt als een horrorfilm, maar een headless CMS is eigenlijk een heel nuchter idee. Je haalt het hoofd van je website af, de voorkant die de bezoeker ziet, en houdt alleen het lijf over: de plek waar je content beheert. Dat lijf levert zijn teksten en beelden vervolgens aan elke voorkant die erom vraagt, of dat nu een website, een app of het scherm boven de kassa is.

Developers zijn er enthousiast over, en dat is terecht. Alleen is de vraag voor de meeste ondernemers niet of het slim is, maar of het slim is voor hen. In dit artikel leg ik uit hoe het werkt zonder vakjargon, wat de bekende systemen doen, en wanneer je er beter van wegblijft. Wil je eerst het grotere plaatje, lees dan wat een CMS-systeem is of kijk in het overzicht van CMS-systemen.

Wat is een headless CMS precies?

In een traditioneel CMS zoals WordPress zitten twee dingen in één pakket: de plek waar je content invoert en het thema dat die content op je site toont. Je schrijft een blog, klikt op publiceren, en WordPress bouwt zelf de pagina. Handig, want alles zit bij elkaar, en tegelijk beperkend, want je content is gemaakt om op die ene site te verschijnen.

Een headless CMS knipt die twee los. Je voert content in als losse bouwstenen, bijvoorbeeld een titel, een samenvatting, een foto en een prijs, en het systeem bewaart die zonder te weten hoe ze er straks uitzien. Een developer bouwt daarna een voorkant, vaak met een modern framework, die via een API om die bouwstenen vraagt en ze zelf vormgeeft. Dezelfde productomschrijving kan zo op je website, in je app en in een nieuwsbrief verschijnen, telkens in een andere vorm, terwijl je hem maar op één plek bijhoudt.

Dat klinkt als pure winst, en voor de juiste organisatie is het dat ook. De prijs is dat er niets vanzelf gebeurt. Een nieuw soort pagina, een extra blok of een ander menu vraagt om werk aan de voorkant, en die voorkant is van de developer, niet van jou.

Traditioneel, headless of websitebouwer naast elkaar

KenmerkTraditioneel CMSHeadless CMSWebsitebouwer
VoorbeeldenWordPress, Drupal, JoomlaSanity, Strapi, ContentfulWix, Squarespace, Webflow
VoorkantIngebouwd, via een themaApart gebouwd door een developerIngebouwd, via templates
Wie past de opmaak aanJij of je bouwerAltijd een developerJij, in de editor
Meerdere kanalenBeperkt, vooral de websiteJa, dat is het doelNee, alleen de website
Preview voor redacteurenStandaardMoet worden ingerichtStandaard
SEO-instellingenVia thema en pluginsBouwt de developer in de voorkantIngebouwd, binnen de grenzen van het platform
Grootste kostenpostOnderhoud van pluginsOntwikkeluren voor de voorkantHet abonnement

Sanity, Strapi en Contentful: drie bekende voorbeelden

Sanity is populair bij teams die hun contentmodel precies op maat willen. De redactieomgeving, Sanity Studio, is zelf open source en kan een developer helemaal naar zijn hand zetten, terwijl de content zelf bij Sanity in de cloud staat. Dat maakt het flexibel, maar ook iets dat je echt moet inrichten voordat een redacteur ermee aan de slag kan.

Strapi is open source en kun je op je eigen server draaien, wat het aantrekkelijk maakt voor wie de data in eigen hand wil houden. Er is ook een gehoste variant. Zelf hosten betekent wel dat je weer bij de vertrouwde taken uitkomt: updates, backups en beveiliging, net als bij een traditioneel CMS.

Contentful is een gehoste dienst die je vaak bij grotere organisaties tegenkomt, met veel aandacht voor rollen, workflows en meerdere talen. Je hoeft er niets voor te installeren, maar je bent wel afhankelijk van hun abonnementsvormen en limieten.

Prijzen noem ik hier bewust niet. Ze hangen sterk af van het aantal gebruikers, het volume aan content en de API-aanroepen, en bij headless is het abonnement zelden de grootste post. Die eer gaat naar de ontwikkeluren voor de voorkant. Wat dat soort uren kost, staat in wat een website laten maken kost.

Wanneer een headless CMS loont

Headless verdient zich terug als drie dingen tegelijk waar zijn. Je publiceert dezelfde content op meer dan één plek, je hebt een developer of team dat de voorkant bouwt en blijft onderhouden, en je wilt een ontwerp of snelheid die met een standaardthema niet lukt.

Denk aan een merk met een website, een app en schermen in de winkel, waar de productinformatie overal gelijk moet zijn. Of aan een uitgever die artikelen naar de site, een nieuwsbrief en een partnerplatform stuurt. Daar levert één bron van waarheid echt tijd op, en is een developer toch al vast in dienst.

Een minder bekend voordeel is dat je de voorkant later kunt vervangen zonder je content opnieuw in te voeren. Wie ooit een site heeft gemigreerd en drie weken teksten heeft gekopieerd, snapt waarom dat aantrekkelijk is.

Wanneer je het beter niet doet

Heb je een bedrijfssite of een webshop, beheer je die zelf en heb je geen developer op afroep, dan is headless meestal een omweg. Elke kleine wens, zoals een nieuw blok op de homepage of een ander formulier, wordt een ticket voor iemand anders. Dat voelt de eerste maand professioneel en de zesde maand als een wachtrij.

Ook SEO vraagt meer aandacht dan je zou denken. Bij een traditioneel CMS of een websitebouwer zitten meta-titels, redirects en een sitemap er meestal gewoon in. Bij headless bouwt de developer dat in de voorkant, en wat niet gebouwd is, bestaat niet. Wie van een bestaande site overstapt, doet er goed aan eerst SEO meenemen bij een CMS-overstap te lezen.

Wil je vooral snel zelf bouwen, dan past een websitebouwer beter; het verschil tussen de bekendste zie je in Wix vs Squarespace en WordPress vs Webflow. En twijfel je nog welke kant je op wilt, dan helpen de vragen in CMS kiezen: 6 dingen om te checken.

Waar Neuramerce staat

Voor de duidelijkheid: Neuramerce, het platform achter deze site, is geen headless CMS. De voorkant zit erin, net als de webshop, voorraad en klantcontact, zodat je zonder developer pagina's kunt bouwen en aanpassen. Dat is precies het omgekeerde van headless, en voor een webshop die nu op losse plugins draait, is dat meestal de kortere route. Heb je wel een eigen ontwikkelteam en meerdere kanalen te bedienen, dan is een echt headless systeem een eerlijke keuze. Per systeem lees je in het CMS-overzicht waar het beter in is.

Veelgestelde vragen

Wat betekent headless CMS?
Een CMS zonder vaste voorkant. Het beheert alleen de content en geeft die via een API door aan een website, app of ander kanaal dat een developer apart bouwt.
Wat is het verschil tussen een headless en een traditioneel CMS?
Een traditioneel CMS zoals WordPress beheert content en toont die zelf via een thema. Een headless CMS beheert alleen de content; de voorkant wordt los gebouwd en kan per kanaal verschillen.
Welke headless CMS-systemen zijn er?
Bekende voorbeelden zijn Sanity, Strapi en Contentful. Strapi is open source en kun je zelf hosten, Sanity en Contentful zijn vooral gehoste diensten.
Is een headless CMS goed voor SEO?
Het kan prima, maar niets gaat vanzelf. Meta-titels, redirects, structured data en een sitemap moet de developer in de voorkant bouwen. Bij een traditioneel CMS of websitebouwer zitten die er meestal al in.
Heb ik een developer nodig voor een headless CMS?
Ja. Zonder developer is er geen voorkant, en ook latere wijzigingen aan de opmaak lopen via de developer.
Is een headless CMS geschikt voor een webshop?
Voor grote merken met een eigen ontwikkelteam en meerdere kanalen wel. Voor een webshop die de eigenaar zelf beheert, is een platform met een ingebouwde voorkant meestal eenvoudiger en goedkoper.

Over de auteur

Bobby van Wordragen

Bobby van Wordragen

Ik ben de oprichter van Neuramerce en werk sinds 2004 in de e-commerce. Eerst deed ik dat in loondienst, en in 2009 ben ik voor mezelf begonnen met een bureau voor webdevelopment en online marketing. Tot 2015 werkte ik daar voor tientallen klanten. Toen heb ik het bureau verkocht, omdat ik me wilde richten op mijn eigen e-commerce met Hilox Lighting. Later kwam Grill Bill erbij. Beide verkopen producten die ik vanuit mijn hobby's leuk vind. Ruim 22 jaar lang jongleerde ik met tientallen cms'en, klantenservicetools, ERP- en CRM-systemen en tools voor social media, van Magento en Drupal tot WordPress en WooCommerce. Al die tijd vroeg ik me af waarom er niet gewoon één systeem bestaat dat goed en intuïtief werkt, betaalbaar is en snel. Daarom ben ik mijn eigen e-commerceplatform gaan bouwen. De migraties doe ik zelf, van WooCommerce-shops met tientallen plugins tot stacks van twaalf losse tools. Ik schrijf over wat er in de praktijk gebeurt, inclusief de kosten.